Gure herrialdean "mahaian esertzea" esaten denean, "zutik geratzea" edo "hobe barran jaten badugu" ere adierazten da; baina zalantzarik ez dago modu tradizionalenak eta abangoardiakoenak beti izango duela lagun gauzatxo bat Espainian: zapore bereizgarriena.
Has gaitezen tokian tokiko gastronomiaren ikurrarekin: ezkur-iberikoaren urdaiazpikoa. Sukaldaritza unibertsalaren lau produktu handienetako bat da (foie-gras, boilurra eta kabiarrarekin batera).
Garrantzitsua da kontuan hartzea urdaiazpikoa txerri iberikoetatik datorren, edo Alhaetan bazkatzen duten "adar iberikoetako" batekoa den –hala deitzen diote batzuk, hainbat arraza daudelako–.
Bertan larreratu eta batetik eta bestera ibiltzen dira muskulatura sendoa lortu arte. Espainian 4 Jatorri Deitura daude: Guijuelo J.D.; Jamón de Huelva J.D.; Los Pedroches J.D. eta Dehesa de Extremadura J.D.
Oliba olioari dagokionez, gure lurretan milioika olibondo hazten dira (munduko plantazio-azaleraren % 25 inguru), eta horiei esker urtean 700.000 eta 800.000 tona artean ekoizten da batez beste. Hori gutxi balitz, munduan oliba-olio birjina estra ekoizten duen lehenengo herrialdea gara.
Espainia, gainera, gaztaren sektorean munduko bigarren potentzia da, besteak beste, gazta hauei esker: Mantxakoa (ardi-esnez egina); Torta del Casar eta de la Serena gaztak (ardi-esnez eginak baita ere, baina bigun-bigunak); eta Cabrales gazta asturiarra, zapore bizi eta minarekin. Babestutako 27 Jatorri Deitura aurki daitezke.
Halaber, erreferentzia gara arrain eta itsaskien kontserbei dagokienez. Galizia
eta Kantabria
dira eskualde adierazgarrienak (hala ere, Mediterraneoko kostan eta Gibraltarko itsasartean ere egiten dira). Kontserba horiek ur eta gatzetan ontziratzen dira ("naturalean" esaten zaio); oliba-oliotan edo eskabetxean.