Repsol

Arte celta polas vilas galegas


Antes da dominación romana, os celtas ocuparon a Península Ibérica deixándo unha profunda pegada en Galicia. Os celtas foron no século I a.C. unha poderosa civilización que se extendeu por gran parte de Europa e dentro da Península Ibérica sentíronse especialmente cómodos no norte, nas terras galegas. Tal vez pola afinidade climática coas illas británicas, os celtas que se asentaron en Galicia importaron tamén o druidismo e os seus ritos de adoración megalíticos. Estas tribos vivían en estreito contacto coa natureza, aproveitando as defensas naturais e agrupados en castros. Os seus enclaves foron conquistados e romanizados, o que non significa que non se conserven mostras da súa cultura ao longo do verdor galego.

Castros

Borneiro

O legado arquitectónico dos pobos celtas non é moi heteroxéneo, xa que se cinguía case exclusivamente ás súas moradas. A medio camiño entre cidade e campamento militar, os castros eran poboados con recintos amurallados levantados xeralmente nos cumes de montes ou outeiros. Constitúen os máis grandes restos da civilización celta e comezaron a facerse en materiais perecedoiros para despois utilizar a pedra. Galicia é a comunidade con maiores restos destas antigas sociedades.

Un grande expoñente é o de Santa Tegra en Pontevedra. Foi un dos primeiros descubertos en Galicia, no ano 1913, e é dos máis grandes, con 700 metros de longo por 300 de ancho. As súas murallas son probabelmente de época romana e conta con entrada norte e sur. Mostra así mesmo algúns principios de urbanismo, como pequenas prazas, rúas estreitas que separan as construcións, vertedoiros de lixo, escaleiras para salvar pendentes, etc. Na súa proximidade hai outros conxuntos como o de Forca, Cividans e Proba.

Outros dos máis relevantes é o de Baroña, Foi descuberto en 1933 e destaca pola súa situación ao bordo do mar, nunha pequena península rochosa separada da terra por un istmo de area. En plena Costa da Morte está o Castro de Borneiro, tamén coñecido como A Cidá, e que se cre que estivo habitado ata o I d.C. Outros depósitos ilustres son os de Viladonga, de Rei e de Mandiá en A Coruña, o Castro de O Castelo e o de Armeá en Ourense, o de Fazourro en Lugo ou o de Maceira en Pontevedra.

Zoomorfismo e verróns

Verraco

Os celtas crearon unha arte baseada en dous motivos. Por unha banda, o abstracto ou xeométrico consiste en crear deseños ornamentais baseados no concepto de equilibrio. Por outra, o naturalista procuraba representar ou imitar a propia natureza e as súas imaxes. Como as tribos prehistóricas, sentían predilección polas formas animais e mesmo atribuían o zoomorfismo ás súas divindades. Hai abundantes exemplos destas representacións coñecidas como verróns, protectores da gandaría, aínda que en moitos casos non hai acordo sobre a súa orixe celta ou xa medieval.


Na vila coruñesa de Pontedeume, na rotonda de entrada á vila, consérvanse as tallas dun oso e un xabaril. En Betanzos atópanse dúas tallas de xabaril macho e femia recolocadas no tellado das igrexas de San Francisco e Sta. María del Azogue, ambas as dúas sostendo unha cruz sobre o seu lombo. Outros exemplos integrados a símbolos cristiáns poden atoparse en Santa Catalina de Montefaro ou o patio do museo do Castelo de Santo Antón.

Vilas con sabor celta

Vilas que conxugan espléndidos ámbitos naturais con castros e monumentos megalíticos funerarios. É o caso da localidade lucense de Ribadeo que tamén conta con vestixios dos fenicios e romanos. En O Cebreiro, entrada do Camiño de Santiago en Galicia, localízanse pallozas celtas entre a néboa case perpetua. Na área de Castro do Rei, consérvanse túmulos, mentres que se atopan dolmens sepulcrais coma o de Axeitos e o de Dombate, este último en estupendo estado de conservación.

En definitiva, os vestixios deste enigmático pobo ancestral envolven as vilas galegas e achegan ás súas terras un halo de maxia, con mostras arqueolóxicas que van dende museos como o de Pontevedra ata enclaves ricos en cultura celta como Ares ou Allariz ou a propia cidade de Lugo, que se di que ten orixe nun antigo asentamento celta.